Prosiectau Ymchwil

Mae gan ddatblygiad system Cyswllt Diogel Gwybodaeth Ddienw (SAIL) lle mae AWISS yn gweithredu, gyfleoedd estynedig i AWISS ymgysylltu â sawl prosiect ymchwil, yn cynnwys gwerthuso ymyriadau syml a chymhleth.

Dros y blynyddoedd, mae data AWISS wedi cael ei ddefnyddio i gynllunio a gwerthuso sawl ymyrraeth yn cynnwys Astudiaeth Atal Torr-esgyn Fitamin D Cymru, Astudiaeth Eirioli Diogelwch Cerddwyr, Astudiaeth Adfer Tai ac Iechyd Sir Gaerfyrddin, a phrosiect CHALICE (Newid niferoedd siopau alcohol a niwed i iechyd y boblogaeth yn ymwneud ag alcohol).

Wedi eu rhestru uchod mae sawl prosiect sydd yn cael cymorth gan AWISS ar hyn o bryd, gyda’r nod naill ai o wella amcangyfrifon baich anafiadau, gwella’r broses o adnabod grwpiau risg uchel ar gyfer eu targedu, neu’r nod o werthuso ymyriadau, treialon neu arbrofion naturiol.

Gofal a Thrwsio

Mae AWISS yn cefnogi gwerthuso Gofal a Thrwsio Cymru (C&R); rhaglen gwella cartrefi sydd yn rhoi ymyriadau i drigolion (ee, rheiliau gafael, rheiliau grisiau) i’w helpu i gadw’n iach yn eu cartrefi eu hunain. Bydd y gwerthusiad yn archwilio’n benodol effaith yr ymyriadau C&R hyn ar iechyd pobl hŷn (60 oed ac yn hŷn) o ran derbyniadau brys i’r ysbyty’n ymwneud â syrthio. Caiff y risg sydd yn gysylltiedig ag oedi cyn rhyddhau o’r ysbyty ei gymharu rhwng y grwpiau ymyrraeth a chymhariaeth. Yn ogystal, bydd yr astudiaeth hon yn archwilio a yw unigolion yn gallu dychwelyd i fyw’n annibynnol yn y gymuned, neu a yw’r gwasanaeth C&R yn osgoi neu’n gohirio’r angen i symud i ofal cartref preswyl neu nyrsio.  Mae mwy o wybodaeth ar gael yn y papur protocol a gyhoeddwyd yn ddiweddar: https://bmjopen.bmj.com/content/8/10/e026290

Gwerthuso Ymyrraeth Effeithlonrwydd Ynni ARBED

Nod prosiect ARBED yw archwilio a all gwella effeithlonrwydd ynni cartrefi mewn cymdogaethau incwm isel wella iechyd corfforol a meddyliol eu deiliaid.  Mae system AWISS yn cynorthwyo gwerthuso ymyrraeth ARBED, trwy alluogi cyfraddau derbyn ac ymgynghori ar gyfer cyflyrau cardio-anadlol, iechyd meddwl ac anafiadau er mwyn i’r grŵp ymyrraeth gael ei gymharu â’r grwpiau cymhariaeth yn yr un cyfnodau cyn ac ar ôl ymyrraeth ARBED.

Gwerthuso Gwasanaeth Casglu a Throsglwyddo Meddygol Brys (EMRTS) Cymru

Mae Staff AWISS ar secondiad yn cynnal gwerthusiad o Wasanaeth Casglu a Throsglwyddo Meddygol Brys Cymru (EMRTS Cymru).  Mae EMRTS wedi bod yn gweithredu ers mis Ebrill 2015, ac wedi arwain at anesthetyddion ac ymgynghorwyr meddygaeth frys yn ymuno â gwasanaeth Ambiwlans Awyr Cymru. Mae EMRTS yn rhoi mynediad cyflym i ofal critigol o dan arweiniad ymgynghorwyr, lle mae amser yn hanfodol, i drigolion Cymru. Mae’r prosiect yn gwerthuso effeithiolrwydd EMRTS o ran canlyniadau cleifion a’r gwasanaeth. Bydd y canlyniadau yn cynnwys mesurau effaith ar oroesi, ansawdd bywyd, statws gweithredol, defnydd o adnoddau’r GIG a chostau. Mae data gan EMRTS, Rhwydwaith Archwilio ac Ymchwil Trawma (TARN) a Chanolfan Genedlaethol Archwilio ac Ymchwil Gofal Dwys (ICNARC) wedi cael ei gaffael ar gyfer cyfleuster Cyswllt Diogel Gwybodaeth Ddienw (SAIL) a’i ddefnyddio i werthuso EMRTS ac ateb nodau ymchwil. Ar hyn o bryd, mae staff AWISS yn gweithio ar fesur yr effaith y mae EMRTS yn ei gael ar oroesi trawma yng Nghymru.  Hefyd, mae cleifion yn cael eu cyfweld chwe mis a blwyddyn ar ôl digwyddiad am ganlyniadau gweithredol ac ansawdd bywyd tymor hwy.

Defnyddir technegau System Wybodaeth Ddaearyddol (GIS) mewn dadansoddiadau arbed amser, model anghenion heb eu bodloni, a datblygu modelau dyrannu gwasanaeth gan ddefnyddio data a gasglwyd gan Ymddiriedolaeth GIG Gwasanaeth Ambiwlans Cymru ac EMRTS. Defnyddir achosion cyn EMRTS, gan ddefnyddio data hanesyddol, ac EMRTS oddi ar-lein (hedfan cyfyngedig gyda’r nos/mewn tywydd gwael) fel cymaryddion yn y gwerthusiad.

Astudiaeth Baich Byd-eang Clefydau (GBD)

Mae’r astudiaeth GBD yn cynrychioli’r ymdrech ymchwil sy’n berthnasol i bolisi mwyaf dylanwadol yn fyd-eang. Caiff ei chynnal yn yr Institute of Health Metrics and Evaluation ym Mhrifysgol Washington, Seattle a chaiff ei hariannu’n bennaf gan sefydliad Bill a Melinda Gates. Caiff ei hadroddiadau eu cyhoeddi’n bennaf yn y Lancet a chânt eu defnyddio gan wneuthurwyr polisïau i werthuso a thargedu polisïau iechyd cenedlaethol, yn cynnwys gan PHE/Yr Adran Iechyd yn Lloegr. Mae arbenigedd AWISS yn cael ei ddefnyddio i gynnal dadansoddiadau gan ddefnyddio data wedi ei gysylltu â gwybodaeth ategol o fynychder anafiadau, ar gyfer astudiaeth GBD y DU ac ar gyfer yr astudiaeth fyd-eang hefyd.

Prosiect Injury-VIBES

Mae Prifysgol Abertawe yn cefnogi prosiect Injury-VIBES (http://www.injuryvibes.monash.org.au) sydd â’r nod o ddefnyddio data o’r chwe astudiaeth gohort mwyaf a mwyaf cynhwysfawr ar draws pum gwlad i werthuso dulliau ar gyfer pennu anabledd sydd yn gysylltiedig ag anaf, mynd i’r afael â materion sy’n benodol i anafiadau a nodi dulliau gwell ar gyfer amcangyfrif baich. Bydd y canlyniadau’n cyfeirio’r ffordd y mae baich anafiadau’n cael ei fesur gan yr Astudiaeth Baich Byd-eang Clefydau (GBD), ac ar gyfer astudiaethau ar gyfer gwledydd unigol neu sy’n benodol i ranbarth. Bydd yr ymchwil yn gwella mesur canlyniadau mewn ffyrdd sy’n hanfodol ar gyfer lleoliadau clinigol, polisi iechyd y cyhoedd a chynllunio uwch.  Bydd y pwysoliadau anabledd sy’n cael eu creu gan brosiect VIBES yn cael eu cymhwyso i Ddangosyddion Anafiadau AWISS, a hefyd i’r Gronfa Ddata Anafiadau Ewropeaidd er mwyn sefydlu baich anafiadau ym mhob un o 28 o wledydd yr UE, yn cynnwys Cymru.

Ymdrech Gydweithredol Ryngwladol ar Ddulliau ac Ystadegau Anafiadau (ICE Anafiadau)

Mae ICE Anafiadau yn gydweithrediaeth fyd-eang sydd yn gweithio ar gymharedd dulliau ac ystadegau anafiadau. Cyflenwir ei ysgrifenyddiaeth gan Ganolfan Genedlaethol Ystadegau Iechyd yr UE, cydran o’r Ganolfannau Rheoli ac Atal Clefydau (CDC). Mae’r Pwyllgor Llywio yn cynnwys arbenigwyr ar draws y byd, yn cynnwys Sefydliad Iechyd y Byd. Mae’r Athro Lyons wedi cadeirio Pwyllgor Llywio ICE er 2012. Mae gan ICE raglen waith wedi ei sefydlu yn defnyddio setiau data cyfochrog a chysylltiedig i gefnogi datblygiad methodolegau sydd yn ategu ymdrechion cenedlaethol a rhyngwladol rheoli anafiadau.

Mewn cyfarfod ICE yn ddiweddar, cytunwyd y byddai AWISS yn cefnogi datblygiad ‘Model Rhagfynegi Marwolaethau Trawma’ ICD-10 mewn cydweithrediad ag aelodau ICE, Yr Athro Osler (Prifysgol Vermont) a’r Athro Cook (Prifysgol Arizona).  Nod y gwaith hwn yw dyblygu’r model rhagfynegi marwolaethau trawma a ddatblygwyd gan Osler et al. gan ddefnyddio data ICD 9. Ar hyn o bryd, nid oes unrhyw offer fforddiadwy, hawdd ei ddefnyddio ar gael i fesur difrifoldeb anafiadau gan ddefnyddio ICD-10 yn y DU ac ar draws y byd.  Pe byddai fersiwn ICD10 o fodel rhagfynegi marwolaethau trawma (TMPM) ICD9, a ddatblygwyd gan Osler et al, yn gallu cael ei ddatblygu, byddai’n ddefnyddiol iawn yn y GIG, yn cynnwys hwyluso: gwerthuso a gwella ansawdd gofal trawma yn barhaus; gwerthuso effaith ad-drefnu systemau trawma ar y boblogaeth; gwerthuso strategaethau ataliol, e.e. a yw’r strategaeth diogelwch ffyrdd wedi lleihau difrifoldeb anafiadau.  Mae’r gwaith hwn ar y gweill ar hyn o bryd; mae’r setiau data wedi cael eu creu ac mae’r broses fodelu wedi dechrau.

InfAct (Gwybodaeth ar gyfer Gweithredu!), Gweithredu ar y Cyd ar Wybodaeth Iechyd

Dros y blynyddoedd mae’r Comisiwn Ewropeaidd wedi hwyluso gweithredu ar y cyd gan weithio tuag at system wybodaeth ar draws yr UE ar anafiadau, sydd wedi arwain at ddatblygu’r Gronfa Ddata Anafiadau (IDB) Ewropeaidd.  Cafodd yr IDB ei hariannu’n wreiddiol gan raglen Gweithredu ar y Cyd ar Fonitro Anafiadau yn Ewrop (JAMIE), ei hariannu ymhellach gan brosiect BRIDGE-Health, ac mae’n derbyn cymorth ar hyn o bryd trwy raglen InfAct (Gwybodaeth ar gyfer Gweithredu!), rhaglen Gweithredu ar y Cyd ar Wybodaeth Iechyd. Cynhelir yr IDB ar hyn o bryd ym Mhrifysgol Abertawe a chaiff ei dadansoddi gan staff AWISS.

Mae’r Set Ddata Isafswm (MDS), a ddatblygwyd fel rhan o brosiectau JAMIE a BRIDGE-Health, yn gyfle i weithredu system arolygu anafiadau cost isel ar gyfer Ewrop i gefnogi datblygu polisi ac ataliaeth. Defnyddir yr MDS gan yr UE ac EuroStat ar gyfer nifer o ofynion, yn cynnwys llunio Dangosydd Iechyd Cymunedol Ewropeaidd 29b – mynychder anafiadau cartref a hamdden.